“หอยบุษราคัม” เมื่ออัญมณีไม่ได้อยู่ใต้ดิน แต่อาศัยอยู่บนเรือนยอดไม้

                ท่ามกลางความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในภาคใต้ของประเทศไทย มีหอยต้นไม้ขนาดเล็กชนิดหนึ่งที่โดดเด่นด้วย เปลือกสีเหลืองแวววาว จนได้รับชื่ออันงดงามว่า “หอยบุษราคัม” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Amphidromus principalis Sutcharit & Panha, 2015 จัดอยู่ในวงศ์ Camaenidae
                ค้นพบจากการสำรวจบริเวณ เกาะกระ จังหวัดนครศรีธรรมราช ภายใต้การดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ และได้รับการบรรยายเป็นหอยต้นไม้ชนิดใหม่ของโลก โดยชื่อวิทยาศาสตร์ principalis เชื่อมโยงกับสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ซึ่งทรงเป็นองค์ประธานโครงการ อพ.สธ.

ทำไมจึงเรียกว่า “หอยบุษราคัม”?

                จุดเด่นที่สะดุดตาที่สุดคือ เปลือกสีเหลืองสุกสว่าง คล้ายสีของพลอยบุษราคัม จึงเป็นที่มาของชื่อพระราชทาน “หอยบุษราคัม” ความงดงามของเปลือกทำให้หอยชนิดนี้เปรียบเสมือน อัญมณีมีชีวิตบนต้นไม้ ที่ซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางธรรมชาติของหมู่เกาะในอ่าวไทย 
                อีกหนึ่งลักษณะที่น่าสนใจ คือประชากรที่รายงานจากพื้นที่ต้นแบบมี เปลือกเวียนด้านซ้าย และมีลำตัวสีขาวนวล ซึ่งเป็นลักษณะที่ช่วยเพิ่มความโดดเด่นให้กับหอยต้นไม้ชนิดนี้

บ้านของหอยไม่ได้อยู่บนพื้น แต่อยู่บนต้นไม้

                ต่างจากภาพจำของหอยทากที่มักพบคลานอยู่บนพื้นดิน หอยบุษราคัมเป็น หอยต้นไม้ โดยมีรายงานว่าพบคลานตามใบ ลำต้น และกิ่งไม้ และสามารถพบได้บนต้นไม้สูงถึงประมาณ 10 เมตร ในพื้นที่ป่าบนเกาะ
                มันดำรงชีวิตสัมพันธ์กับต้นไม้อย่างใกล้ชิด และกิน สาหร่ายและไลเคนที่ขึ้นอยู่บนผิวต้นไม้ เป็นอาหาร จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่มีวิถีชีวิตเฉพาะตัวและพึ่งพาสภาพแวดล้อมของป่าอย่างมาก

สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่บอกเล่าเรื่องราวใหญ่ของธรรมชาติ

                เรื่องราวของหอยบุษราคัมสะท้อนให้เห็นว่า พื้นที่ธรรมชาติขนาดเล็กอย่างเกาะกลางทะเลสามารถเป็นแหล่งอาศัยของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นและชนิดที่มีคุณค่าทางวิทยาศาสตร์ได้
                การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ไม่ใช่เพียงการเพิ่มชื่อหนึ่งชื่อเข้าไปในบัญชีความหลากหลายทางชีวภาพ แต่ยังช่วยให้เราเข้าใจ ถิ่นอาศัย ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสภาพแวดล้อม และคุณค่าของพื้นที่ธรรมชาติที่ยังคงหลงเหลืออยู่

จากเกาะกระ สู่พื้นที่เรียนรู้ใน SIRIN MUSEUM

                สำหรับผู้ที่อยากทำความรู้จักหอยบุษราคัมให้มากขึ้น SIRIN MUSEUM พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาเทพรัตนราชสุดาฯ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ได้นำเรื่องราวของหอยชนิดนี้มาถ่ายทอดผ่าน โมเดลหอยบุษราคัมขนาดใหญ่ ภายในห้องนิทรรศการ “หวนดูทรัพย์สิ่งสินตน” เพื่อเชื่อมโยงเรื่องราวของหอยบกกับความหลากหลายทางชีวภาพของภาคใต้ 
                โมเดลดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงชิ้นจัดแสดงที่สวยงาม แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นของคำถามว่า
เหตุใดหอยชนิดนี้จึงอยู่บนต้นไม้?
เหตุใดเปลือกจึงเวียนซ้าย?
ทำไมจึงพบจากพื้นที่เกาะกระ?
และสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กเหล่านี้กำลังบอกอะไรเราเกี่ยวกับธรรมชาติ?

                คำถามเหล่านี้สามารถนำผู้ชมไปสู่การเรียนรู้เรื่องวิวัฒนาการ ระบบนิเวศ การปรับตัว และความสำคัญของการอนุรักษ์ถิ่นอาศัย

                หอยบุษราคัมจึงเป็นมากกว่าหอยเปลือกสีสวย แต่เป็นหนึ่งในเรื่องราวของความหลากหลายทางชีวภาพที่เชื่อมโยง “การค้นพบทางวิทยาศาสตร์” เข้ากับ “การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ”

                ครั้งต่อไปที่มาเยือน SIRIN MUSEUM อย่าลืมแวะทำความรู้จัก “น้องบุษราคัม” และค้นพบว่า สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ เพียงหนึ่งชนิด สามารถบอกเล่าเรื่องราวของผืนป่า หมู่เกาะ และความหลากหลายทางธรรมชาติของนครศรีธรรมราชได้มากเพียงใด