ทำความรู้จัก “คาปิบารา” สัตว์หน้าชิลที่มีเรื่องราวมากกว่าความน่ารัก

                หากพูดถึงสัตว์ที่มีบุคลิกสงบ หน้าตาเป็นมิตร และดูเหมือนจะใช้ชีวิตแบบสบาย ๆ หนึ่งในชื่อที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น “คาปิบารา” หรือ Capybara สัตว์ที่ได้รับความนิยมอย่างมากจากท่าทางอันเป็นเอกลักษณ์ ทั้งการนั่งนิ่ง แช่น้ำ และอยู่ร่วมกับสมาชิกในฝูงอย่างสงบ
                คาปิบารามีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hydrochoerus hydrochaeris อยู่ในกลุ่มสัตว์ฟันแทะ และได้รับการยอมรับว่าเป็น สัตว์ฟันแทะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก เมื่อโตเต็มวัยมีรูปร่างล่ำสัน ลำตัวคล้ายถัง ขาสั้น หัวค่อนข้างใหญ่ และมีขนสีน้ำตาลปกคลุมทั่วลำตัว

                                                              ชีวิตที่ผูกพันกับ “น้ำ”

                                                                                                                               หนึ่งในลักษณะเด่นของคาปิบารา คือการเป็นสัตว์ที่ใช้ชีวิตใกล้แหล่งน้ำ ไม่ว่าจะเป็น                                                                                                                        แม่น้ำ บึง หนอง หรือพื้นที่ชุ่มน้ำ เพราะน้ำมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของพวกมันอย่างมาก
                                                                                                                               คาปิบาราสามารถว่ายน้ำได้ดี และมักลงแช่น้ำเพื่อช่วยระบายความร้อน โดยตำแหน่ง                                                                                                                      ของ ตา หู และรูจมูกอยู่ค่อนข้างสูงบนศีรษะ ทำให้สามารถโผล่เพียงส่วนบนของศีรษะขึ้นมา                                                                                                                      เหนือผิวน้ำขณะว่ายน้ำหรือหลบภัยได้
                                                                                                                               จึงไม่น่าแปลกใจว่า ภาพคาปิบารานอนแช่น้ำอย่างสบายใจจะกลายเป็นหนึ่งในภาพจำที่
                                                                                                                  ทำให้สัตว์ชนิดนี้ได้รับฉายาว่าเป็นหนึ่งในสัตว์ที่ “ชิลที่สุด”

กินอะไรเป็นอาหาร?

                คาปิบาราเป็น สัตว์กินพืช อาหารหลักประกอบด้วยหญ้า พืชน้ำ ใบไม้ และพืชชนิดต่าง ๆ ที่พบในบริเวณถิ่นอาศัยฟันหน้าของคาปิบาราเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง เช่นเดียวกับสัตว์ฟันแทะชนิดอื่น พฤติกรรมการกินและการกัดเคี้ยวพืชจึงมีส่วนช่วยให้ฟันสึกในระดับที่เหมาะสมกับการดำรงชีวิต

อยู่กันเป็นครอบครัว ไม่ได้ชิลอยู่ตัวเดียว

                แม้ภาพที่พบเห็นบ่อยจะเป็นคาปิบารานั่งนิ่ง ๆ เพียงตัวเดียว แต่ในธรรมชาติคาปิบาราเป็น สัตว์สังคม และมักอาศัยอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม การอยู่ร่วมกันช่วยให้สมาชิกสามารถเฝ้าระวังสิ่งรอบตัวและตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ โดยเฉพาะเมื่ออาศัยอยู่ตามพื้นที่เปิดโล่งใกล้แหล่งน้ำ
                พฤติกรรมทางสังคมของคาปิบาราจึงเป็นอีกหนึ่งเรื่องน่าสนใจที่ทำให้เราเห็นว่า ภายใต้ภาพลักษณ์ของสัตว์แสนสงบ ยังมีระบบการดำรงชีวิตและการอยู่ร่วมกันที่ซับซ้อนอยู่ไม่น้อย

ทำไมดวงตา หู และจมูกถึงอยู่ด้านบนของหัว?

                ลองสังเกตใบหน้าของคาปิบารา จะพบว่าดวงตา หู และจมูกวางตัวอยู่บริเวณด้านบนของศีรษะ ลักษณะเช่นนี้มีประโยชน์อย่างมากต่อการใช้ชีวิตในน้ำ เพราะช่วยให้คาปิบาราสามารถมอง ฟัง และหายใจได้ ขณะที่ลำตัวส่วนใหญ่ยังอยู่ใต้น้ำ ลักษณะทางกายภาพนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและวิถีชีวิต

ความน่ารักที่นำไปสู่การเรียนรู้

                สำหรับเด็กและเยาวชน คาปิบาราอาจเริ่มต้นจากคำว่า “น่ารัก” แต่เมื่อได้สังเกตอย่างใกล้ชิด สัตว์ชนิดนี้สามารถเชื่อมโยงไปสู่การเรียนรู้ได้อีกหลายเรื่อง ทั้ง ชีววิทยา พฤติกรรมสัตว์ ระบบนิเวศ การปรับตัว และความสัมพันธ์ระหว่างสัตว์กับแหล่งน้ำ การเรียนรู้เกี่ยวกับสัตว์จึงไม่จำเป็นต้องจบเพียงการจำชื่อหรือถ่ายภาพ แต่สามารถเริ่มต้นจากคำถามง่าย ๆ เช่น

                             “ทำไมคาปิบาราชอบอยู่ในน้ำ?”
                             “ทำไมตากับจมูกจึงอยู่ด้านบนของหัว?”
                             “ทำไมต้องอยู่รวมกันเป็นฝูง?”

                             คำถามเล็ก ๆ เหล่านี้สามารถนำไปสู่การค้นพบเรื่องราวทางธรรมชาติที่กว้างขึ้น

                             ปัจจุบัน ผู้มาเยือนอุทยานพฤกษศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ สามารถพบกับคาปิบาราได้ในพื้นที่สถานีเรียนรู้ด้านสัตว์ของอุทยานพฤกษศาสตร์ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งจุดที่ช่วยเชื่อมโยงความน่ารักของสัตว์เข้ากับการเรียนรู้เรื่องธรรมชาติและความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต

ครั้งหน้าที่พบคาปิบารา ลองใช้เวลาสังเกตมากกว่าความน่ารัก แล้วคุณอาจค้นพบว่า “เจ้าตัวชิล” ชนิดนี้มีเรื่องราวทางธรรมชาติที่น่าสนใจซ่อนอยู่อีกมากมาย
อุทยานพฤกษศาสตร์ แหล่งเรียนรู้และสร้างสุขให้ทุกคน
Walailak Botanic Park, Land of Knowledge and Happiness for All