สาระน่ารู้-TH (1)
รู้จักนกโพระดกเขาหลวง นกถิ่นเดียวแห่งเขาหลวง นครศรีธรรมราช

🐦 นกตัวเขียว ๆ ที่ชื่อผูกติดกับ “เขาหลวง”

                “นกโพระดกเขาหลวง” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Psilopogon chersonesus อยู่ในวงศ์ Megalaimidae และได้รับการยอมรับในปัจจุบันว่าเป็นชนิดแยกต่างหากจาก นกโพระดกคอสีฟ้า (Psilopogon asiaticus) ซึ่งในอดีตเคยถูกจัดให้เป็นชนิดย่อยเดียวกัน

                รายชื่อสัตว์ป่าของประเทศไทยฉบับข้อมูล ณ 8 ตุลาคม 2569 ระบุชื่อไทยอย่างเป็นทางการว่า “นกโพระดกเขาหลวง” และใช้ชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Chersonese Barbet ขณะที่แหล่งข้อมูลด้านนกอีกหลายแห่งใช้ชื่อ Turquoise-throated Barbet เช่นกัน

💚 สีเขียวกลืนไปกับเรือนยอดไม้

                ลักษณะเด่นของนกโพระดกเขาหลวงคือ ลำตัวสีเขียว ซึ่งช่วยพรางตัวได้อย่างดีในเรือนยอดของป่าดิบเขา บริเวณใบหน้าและลำคอมีสีฟ้าอมเขียวหรือเทอร์ควอยซ์ และมีแต้มสีแดงบริเวณหน้าผาก

                นกโพระดกมีจะงอยปากค่อนข้างหนาและแข็งแรง รอบโคนปากมีขนคล้ายหนวด ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของนกในกลุ่ม barbet โดยอาหารประกอบด้วย ผลไม้และแมลง ด้วยสีตัวที่แทบกลืนไปกับใบไม้ การตามหานกชนิดนี้จึงไม่ใช่เรื่องง่าย หลายครั้งผู้ดูนกอาจ ได้ยินเสียงก่อนที่จะมองเห็นตัว

⛰️ ทำไม “เขาหลวง” ถึงพิเศษสำหรับนกชนิดนี้?

                ข้อมูลการสำรวจระบุว่า นกโพระดกเขาหลวงมีเขตกระจายพันธุ์จำกัดอย่างมาก โดยพบใน เทือกเขาหลวง ภายในอุทยานแห่งชาติเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช และมีความสัมพันธ์กับป่าดิบเขาที่ระดับความสูงประมาณ 800–850 เมตรขึ้นไป

                หลักฐานการพบยังมีต่อเนื่องในปัจจุบัน เช่น รายการบันทึกใน Macaulay Library เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2025 จากเส้นทางในอุทยานแห่งชาติเขาหลวง บริเวณระดับความสูงไม่เกินประมาณ 1,000 เมตร ซึ่งยืนยันว่าชนิดนี้ยังคงมีการพบในพื้นที่ดังกล่าว

                ฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทยยังระบุว่านกชนิดนี้มี ถิ่นกระจายพันธุ์แคบมาก แม้สถานภาพการอนุรักษ์ในระดับสากลจะยังอยู่ในกลุ่ม Least Concern (LC) ก็ตาม

                                           🔎 แล้ว “นกโพระดกเขาหลวง” พบใน ม.วลัยลักษณ์หรือไม่?

                                                                                            จากการตรวจสอบข้อมูลที่เผยแพร่สาธารณะ ยังไม่พบหลักฐานยืนยันว่ามีนกโพระดกเขาหลวง (Psilopogon                                                                                 chersonesus) ถูกบันทึกภายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์หรืออุทยานพฤกษศาสตร์ มวล.                                                                             
                                                                                            คู่มือ WU BIRDS ซึ่งรวบรวมข้อมูลนกที่พบในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์จากการบันทึกตั้งแต่ปี 2541 และการสำรวจอย่างต่อเนื่องในปี 2563 รวมอย่างน้อย        158 ชนิด เป็นฐานข้อมูลสำคัญของนกในพื้นที่มหาวิทยาลัยในกลุ่มนกโพระดก คู่มือดังกล่าวมีการบันทึกอย่างน้อย                                                                                        นกตีทอง (Psilopogon haemacephalus) ซึ่งพบได้บ่อยตลอดทั้งปี และ นกโพระดกธรรมดา (Psilopogon lineatus)                                                                แต่จากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่พบการระบุ นกโพระดกเขาหลวง ในรายการนกของมหาวิทยาลัย

                ข้อมูลดังกล่าวสอดคล้องกับนิเวศวิทยาของนกโพระดกเขาหลวงที่มีความผูกพันกับ ป่าดิบเขาระดับสูงของเทือกเขาหลวง มากกว่าพื้นที่ราบและพื้นที่สีเขียวแบบมหาวิทยาลัย

                ดังนั้น ในปัจจุบันจึงควรสื่อสารว่า “นกโพระดกเขาหลวงเป็นนกที่พบในเทือกเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันการพบภายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์”

🌳 นกหนึ่งชนิด บอกเล่าเรื่องราวของภูเขาทั้งผืน

                ความน่าสนใจของนกโพระดกเขาหลวงไม่ได้อยู่เพียงความสวยงามของสีขน แต่ยังอยู่ที่การมี เขตกระจายพันธุ์เฉพาะและแคบมาก ทำให้การคงอยู่ของมันสัมพันธ์โดยตรงกับความสมบูรณ์และความต่อเนื่องของผืนป่าดิบเขา

                การรักษาป่าเขาหลวงจึงไม่ใช่เพียงการรักษาต้นไม้ แต่ยังหมายถึงการรักษาบ้านของสิ่งมีชีวิตที่อาจไม่มีที่อื่นให้ไป รวมถึงนกชนิดนี้ด้วย

                สำหรับผู้ที่สนใจดูนก การได้พบ นกโพระดกเขาหลวง ในธรรมชาติจึงถือเป็นประสบการณ์พิเศษ เพราะต้องเดินทางเข้าสู่ถิ่นอาศัยเฉพาะบนเทือกเขาหลวง และอาศัยทั้งความอดทน การฟังเสียง และการสังเกตเรือนยอดไม้อย่างละเอียด

                🐦 ครั้งต่อไปที่มองขึ้นไปยัง ยอดเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช ลองนึกถึงนกสีเขียวตัวเล็ก ๆ ที่ซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางเรือนยอด เพราะในผืนป่าแห่งนั้นยังมี “นกโพระดกเขาหลวง” อีกหนึ่งชีวิตที่ทำให้ธรรมชาติของนครศรีธรรมราชมีเอกลักษณ์ไม่เหมือนที่ใด

ขอขอบคุณรูปภาพจาก: eBird

❤️ อุทยานพฤกษศาสตร์ แหล่งเรียนรู้และสร้างสุขให้ทุกคน
Walailak Botanic Park, Land of Knowledge and Happiness for All

ถิ่นเดียวแห่งเขาหลวง นครศรีธรรมราช

ติดตามและสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

☎️  061-027-8000
☎️  080-890-1358

Facebook Comments Box