🐦 นกตัวเขียว ๆ ที่ชื่อผูกติดกับ “เขาหลวง”
“นกโพระดกเขาหลวง” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Psilopogon chersonesus อยู่ในวงศ์ Megalaimidae และได้รับการยอมรับในปัจจุบันว่าเป็นชนิดแยกต่างหากจาก นกโพระดกคอสีฟ้า (Psilopogon asiaticus) ซึ่งในอดีตเคยถูกจัดให้เป็นชนิดย่อยเดียวกัน
รายชื่อสัตว์ป่าของประเทศไทยฉบับข้อมูล ณ 8 ตุลาคม 2569 ระบุชื่อไทยอย่างเป็นทางการว่า “นกโพระดกเขาหลวง” และใช้ชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Chersonese Barbet ขณะที่แหล่งข้อมูลด้านนกอีกหลายแห่งใช้ชื่อ Turquoise-throated Barbet เช่นกัน
💚 สีเขียวกลืนไปกับเรือนยอดไม้
ลักษณะเด่นของนกโพระดกเขาหลวงคือ ลำตัวสีเขียว ซึ่งช่วยพรางตัวได้อย่างดีในเรือนยอดของป่าดิบเขา บริเวณใบหน้าและลำคอมีสีฟ้าอมเขียวหรือเทอร์ควอยซ์ และมีแต้มสีแดงบริเวณหน้าผาก
นกโพระดกมีจะงอยปากค่อนข้างหนาและแข็งแรง รอบโคนปากมีขนคล้ายหนวด ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของนกในกลุ่ม barbet โดยอาหารประกอบด้วย ผลไม้และแมลง ด้วยสีตัวที่แทบกลืนไปกับใบไม้ การตามหานกชนิดนี้จึงไม่ใช่เรื่องง่าย หลายครั้งผู้ดูนกอาจ ได้ยินเสียงก่อนที่จะมองเห็นตัว
⛰️ ทำไม “เขาหลวง” ถึงพิเศษสำหรับนกชนิดนี้?
ข้อมูลการสำรวจระบุว่า นกโพระดกเขาหลวงมีเขตกระจายพันธุ์จำกัดอย่างมาก โดยพบใน เทือกเขาหลวง ภายในอุทยานแห่งชาติเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช และมีความสัมพันธ์กับป่าดิบเขาที่ระดับความสูงประมาณ 800–850 เมตรขึ้นไป
หลักฐานการพบยังมีต่อเนื่องในปัจจุบัน เช่น รายการบันทึกใน Macaulay Library เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2025 จากเส้นทางในอุทยานแห่งชาติเขาหลวง บริเวณระดับความสูงไม่เกินประมาณ 1,000 เมตร ซึ่งยืนยันว่าชนิดนี้ยังคงมีการพบในพื้นที่ดังกล่าว
ฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทยยังระบุว่านกชนิดนี้มี ถิ่นกระจายพันธุ์แคบมาก แม้สถานภาพการอนุรักษ์ในระดับสากลจะยังอยู่ในกลุ่ม Least Concern (LC) ก็ตาม
🔎 แล้ว “นกโพระดกเขาหลวง” พบใน ม.วลัยลักษณ์หรือไม่?
จากการตรวจสอบข้อมูลที่เผยแพร่สาธารณะ ยังไม่พบหลักฐานยืนยันว่ามีนกโพระดกเขาหลวง (Psilopogon chersonesus) ถูกบันทึกภายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์หรืออุทยานพฤกษศาสตร์ มวล.
คู่มือ WU BIRDS ซึ่งรวบรวมข้อมูลนกที่พบในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์จากการบันทึกตั้งแต่ปี 2541 และการสำรวจอย่างต่อเนื่องในปี 2563 รวมอย่างน้อย 158 ชนิด เป็นฐานข้อมูลสำคัญของนกในพื้นที่มหาวิทยาลัยในกลุ่มนกโพระดก คู่มือดังกล่าวมีการบันทึกอย่างน้อย นกตีทอง (Psilopogon haemacephalus) ซึ่งพบได้บ่อยตลอดทั้งปี และ นกโพระดกธรรมดา (Psilopogon lineatus) แต่จากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่พบการระบุ นกโพระดกเขาหลวง ในรายการนกของมหาวิทยาลัย
ข้อมูลดังกล่าวสอดคล้องกับนิเวศวิทยาของนกโพระดกเขาหลวงที่มีความผูกพันกับ ป่าดิบเขาระดับสูงของเทือกเขาหลวง มากกว่าพื้นที่ราบและพื้นที่สีเขียวแบบมหาวิทยาลัย
ดังนั้น ในปัจจุบันจึงควรสื่อสารว่า “นกโพระดกเขาหลวงเป็นนกที่พบในเทือกเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันการพบภายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์”
🌳 นกหนึ่งชนิด บอกเล่าเรื่องราวของภูเขาทั้งผืน
ความน่าสนใจของนกโพระดกเขาหลวงไม่ได้อยู่เพียงความสวยงามของสีขน แต่ยังอยู่ที่การมี เขตกระจายพันธุ์เฉพาะและแคบมาก ทำให้การคงอยู่ของมันสัมพันธ์โดยตรงกับความสมบูรณ์และความต่อเนื่องของผืนป่าดิบเขา
การรักษาป่าเขาหลวงจึงไม่ใช่เพียงการรักษาต้นไม้ แต่ยังหมายถึงการรักษาบ้านของสิ่งมีชีวิตที่อาจไม่มีที่อื่นให้ไป รวมถึงนกชนิดนี้ด้วย
สำหรับผู้ที่สนใจดูนก การได้พบ นกโพระดกเขาหลวง ในธรรมชาติจึงถือเป็นประสบการณ์พิเศษ เพราะต้องเดินทางเข้าสู่ถิ่นอาศัยเฉพาะบนเทือกเขาหลวง และอาศัยทั้งความอดทน การฟังเสียง และการสังเกตเรือนยอดไม้อย่างละเอียด
🐦 ครั้งต่อไปที่มองขึ้นไปยัง ยอดเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช ลองนึกถึงนกสีเขียวตัวเล็ก ๆ ที่ซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางเรือนยอด เพราะในผืนป่าแห่งนั้นยังมี “นกโพระดกเขาหลวง” อีกหนึ่งชีวิตที่ทำให้ธรรมชาติของนครศรีธรรมราชมีเอกลักษณ์ไม่เหมือนที่ใด
ขอขอบคุณรูปภาพจาก: eBird
❤️ อุทยานพฤกษศาสตร์ แหล่งเรียนรู้และสร้างสุขให้ทุกคน
Walailak Botanic Park, Land of Knowledge and Happiness for All
ติดตามและสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
061-027-8000
080-890-1358