🐢 เดินอยู่ใน มวล. แล้วเจอเต่าข้างทาง…เขาคือใคร?

                หากเดินผ่านบริเวณแหล่งน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ หรือพื้นที่สีเขียวภายใน มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ แล้วพบเต่าตัวไม่ใหญ่มากกำลังเคลื่อนตัวอยู่ตามพื้นหรือใกล้น้ำ คุณอาจกำลังได้พบกับ “เต่านา” อีกหนึ่งสัตว์เลื้อยคลานที่อาศัยอยู่ร่วมกับเราในพื้นที่มหาวิทยาลัย

                เต่านาที่พบในภาคกลางและภาคใต้ของประเทศไทย ปัจจุบันจำแนกเป็น เต่านาหัวโต หรือเต่านามลายู (Malayemys macrocephala) อยู่ในวงศ์ Geoemydidae มีชื่อภาษาอังกฤษว่า Malayan Snail-eating Turtle หรือ Rice-field Terrapin ขณะที่เต่านาอีกชนิดหนึ่งคือ Malayemys subtrijuga มีการกระจายหลักในลุ่มแม่น้ำโขงและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย

🔎 จำง่าย ๆ ด้วย “หัวลาย–กระดองน้ำตาล”

                ลักษณะเด่นของเต่านาคือ กระดองด้านบนสีน้ำตาล มีสันนูนตามแนวยาว ส่วนหัวมีสีเข้มและมีเส้นสีเหลืองหรือสีขาวพาดบริเวณใบหน้า กระดองด้านล่างมีสีเหลืองและอาจมีแต้มสีเข้ม ส่วนหัวมีขนาดค่อนข้างใหญ่เมื่อเทียบกับลำตัว ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ “เต่านาหัวโต” ขนาดกระดองของตัวเต็มวัยอยู่ราว 20 กว่าเซนติเมตร

                ลายเส้นบนใบหน้าของเต่านายังเป็นรายละเอียดสำคัญที่นักอนุกรมวิธานใช้แยกชนิดในสกุล Malayemys โดยเต่านาหัวโตมีจำนวนและรูปแบบของเส้นสีอ่อนบริเวณจมูกและรอบตาแตกต่างจากเต่านาแม่น้ำโขง

🐌 ชื่อ Snail-eating Turtle ไม่ได้มาเล่น ๆ

                หนึ่งในอาหารสำคัญของเต่านาชนิดนี้คือ หอยน้ำจืด จึงมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า “Snail-eating Turtle” นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในพื้นที่ชุ่มน้ำ ที่ราบลุ่ม นาข้าว คูระบายน้ำ บึง และบริเวณแหล่งน้ำจืดที่มีสภาพแวดล้อมเหมาะสม

                พฤติกรรมการกินหอยทำให้เต่านาเป็นส่วนหนึ่งของสายใยอาหารในแหล่งน้ำ และช่วยให้เราเห็นว่า แม้แต่สัตว์ที่ดูเหมือนใช้ชีวิตอย่างเงียบ ๆ ก็มีความสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตอื่นรอบตัว ทั้งหอย พืชน้ำ สัตว์น้ำขนาดเล็ก และสภาพแวดล้อมของพื้นที่ชุ่มน้ำ

🌧️ ทำไมบางครั้งถึงเจอเต่าเดินบนถนน?

                แม้เต่านาจะเป็นสัตว์น้ำจืด แต่ไม่ได้ใช้ชีวิตอยู่ในน้ำตลอดเวลา บางช่วงเราอาจพบเต่าขึ้นมาบนบกหรือเคลื่อนที่ระหว่างแหล่งน้ำ โดยเฉพาะบริเวณที่มีพื้นที่ชุ่มน้ำกระจายตัวอยู่ใกล้กัน

                ดังนั้น หากพบเต่านากำลังข้ามถนนภายในมหาวิทยาลัย สิ่งสำคัญคือ ชะลอรถและเปิดทางให้สัตว์เคลื่อนผ่านอย่างปลอดภัย ไม่ควรจับกลับไปเลี้ยงหรือเคลื่อนย้ายไปไกลจากบริเวณที่พบโดยไม่จำเป็น

🌿 เต่าตัวเล็ก กับเรื่องใหญ่ของพื้นที่ชุ่มน้ำ

                การพบเต่านาภายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ช่วยให้เราเห็นความสำคัญของ แหล่งน้ำ คูคลอง บึง พื้นที่ชุ่มน้ำ และพื้นที่สีเขียวที่เชื่อมต่อกัน เพราะพื้นที่เหล่านี้ไม่ได้มีหน้าที่เพียงรองรับน้ำหรือสร้างภูมิทัศน์ แต่ยังเป็นที่อยู่อาศัยและเส้นทางเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตจำนวนมาก

                รายชื่อสัตว์ป่าของประเทศไทยฉบับปัจจุบันระบุ Malayemys macrocephala เป็นเต่านา/เต่านาหัวโต และอยู่ใน CITES Appendix II ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญของการควบคุมการค้าระหว่างประเทศของสัตว์ชนิดนี้

👀 เจอเต่านาใน มวล. ควรทำอย่างไร?

                หากพบเห็นเต่านา ควร สังเกตและถ่ายภาพจากระยะที่เหมาะสม ไม่จับเล่น ไม่ให้อาหาร และไม่พากลับไปเลี้ยง หากพบอยู่บนถนน ควรชะลอรถและให้เต่าเดินผ่านไปในทิศทางที่มันกำลังมุ่งหน้า โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของทั้งคนและสัตว์เป็นสำคัญ

                🐢 ครั้งต่อไปเมื่อเดินหรือขับรถผ่านพื้นที่สีเขียวของ มวล. ลองสังเกตบริเวณใกล้แหล่งน้ำให้ดี เพราะสิ่งที่กำลังเคลื่อนตัวช้า ๆ อยู่ข้างทาง อาจเป็น “เต่านา” นักกินหอยแห่งพื้นที่ชุ่มน้ำ อีกหนึ่งสมาชิกที่ช่วยเติมเต็มความหลากหลายทางชีวภาพให้กับมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

❤️ อุทยานพฤกษศาสตร์ แหล่งเรียนรู้และสร้างสุขให้ทุกคน
Walailak Botanic Park, Land of Knowledge and Happiness for All