กำลังวัวเถลิง…สมุนไพรพื้นถิ่นที่เงียบงาม
กำลังวัวเถลิงเป็นไม้พุ่มเงียบงาม ที่มักไม่เรียกร้องสายตาดอกเล็กสีขาวครีมจะค่อย ๆ ปรากฏขึ้นตามง่ามใบเมื่อถึงฤดูกาลของมันเอง มันคือพืชสมุนไพรที่เติบโตช้า เรียบง่าย แต่เต็มไปด้วยเรื่องเล่าของการบำรุงชีวิตในวิถีชุมชน
รู้จักกำลังวัวเถลิงให้มากขึ้น
1. ชื่อวิทยาศาสตร์ : Anaxagorea luzonensis A.Gray
2. ชื่อวงศ์ : ANNONACEAE (วงศ์กระดังงา)
3. ชื่อสามัญ : Luzon Anaxagorea, Forest Anaxagorea
4. ลักษณะเด่น : ไม้พุ่มหรือไม้ต้นสูงราว 1–3 เมตร ใบเดี่ยวรูปรี ปลายแหลม ผิวใบด้านบนค่อนข้างมัน ดอกเดี่ยวสีขาว–ครีม เกสรสีเหลือง ออกตามง่ามใบ ผลแตกเป็น “ผลย่อยหลายชิ้นรวมกัน” ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของสกุล Anaxagorea ชอบพื้นที่ ร่มรำไร ดินชื้น และอากาศชื้น
แหล่งที่มา :
– Plants of the World Online (Kew Gardens): Anaxagorea luzonensis
– e-Flora of Thailand (Forest Herbarium, กรมอุทยานฯ): ข้อมูลลักษณะสัณฐานและถิ่นกระจาย
– สารานุกรมพืชในประเทศไทย (สวนพฤกษศาสตร์): ข้อมูลชื่อพื้นบ้านและการใช้ประโยชน์เบื้องต้น
ประโยชน์ที่น่าสนใจ
1. ด้านสมุนไพรพื้นบ้าน : รากและเนื้อไม้ ใช้ต้มดื่มบำรุงกำลัง ฟื้นอาการอ่อนเพลียหลังป่วย มีรสร้อน–ฝาดเล็กน้อย ช่วยขับลมตามแนวภูมิปัญญาไทย
คำแนะนำ : ใช้ในปริมาณเหมาะสมและภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาเท่านั้น
2. ด้านการเรียนรู้พฤกษศาสตร์ : เป็นตัวอย่างที่ดีในการสังเกต ดอกที่ออกตามง่ามใบ (ไม่ใช่ปลายช่อ) แสดงความหลากหลายเชิงวิวัฒนาการของวงศ์กระดังงาในป่าดิบเขตร้อน