- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Sapindus rarak DC.
- ชื่อวงศ์ : SAPINDACEAE
- ชื่ออื่นๆ : ประคำดีควาย (ภาคกลาง), มะซัก ส้มป่อยเทศ (ภาคเหนือ), ชะแซ ซะเหล่เด (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
- ลักษณะวิสัย : ไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 10-30 เมตร
ใบ ใบประกอบแบบขนนกออกเรียงสลับกัน ใบย่อย 2-4 ใบ ใบย่อยรูปรีแกมรูปขอบขนาน ปลายใบมน โคนใบมน ส่วนขอบใบเรียบ ใบกว้าง 5-7 เซนติเมตร และยาว 10-14 เซนติเมตร แผ่นใบเรียบเป็นสีเขียว
ดอก ดอกเป็นช่อขนาดใหญ่ ออกบริเวณปลายกิ่ง ดอกเป็นแบบแยกเพศแต่อยู่บนต้นเดียวกัน ลักษณะของดอกเป็นดอกเล็กสีขาวนวลหรือเป็นสีเหลืองอ่อน ๆ ในหนึ่งดอกจะมีกลีบรองดอกขนาดเล็กประมาณ 4 กลีบ โคนกลีบเชื่อมติดกัน และมีกลีบดอกประมาณ 5 กลีบ กลีบข้างนอกมีขนสั้น ๆ สีน้ำตาลปนแดงขึ้นอยู่ประปราย ส่วนบริเวณกลางดอกมีเกสรเพศผู้ 10 ก้าน
ผล ผลออกรวมกันเป็นพวง ผลย่อยมีลักษณะค่อนข้างกลม ผลสดสีเขียว ผิวผลเรียบหรืออาจมีรอยย่นที่ผลบ้าง เปลือกผลเมื่อแก่จะเป็นสีน้ำตาลเข้มเกือบดำ ผลมีพู 3 พู เนื้อในผลมีลักษณะเหนียว ใส เป็นสีน้ำตาล และมีรสหวาน ภายในผลมีเมล็ด 1 เมล็ด เมล็ดมีลักษณะกลมสีดำเป็นมัน เป็นเมล็ดที่มีเปลือกหุ้มแข็ง
ช่วงเวลาที่มีดอกและผล
สรรพคุณทางยา : ราก มีรสเฝื่อนขม แก้ริดสีดวง แก้ไอ ผล มีรสขม แก้กาฬภายใน ดับพิษ ปรุงเป็นยาแก้ไข้ แก้พิษซาง สุมหัวเด็ก แก้หวัด ใช้สระผม แก้รังแคและชันนะตุ